Τρίτη, 2 Μαρτίου 2010

Ιστορικά γεγονότα Μάρτιος 1821 (μέρος Α΄)

Στο τέλος Ιανουαρίου (26-30) 1821, στις παραμονές της επαναστάσεως, στο Αίγιο πάλι έγινε η πρώτη επίσημη σύσκεψη των κληρικών και των προεστών του Μοριά για την επανάσταση, η περιβόητη Μυστική Συνέλευση της Βοστίτσας. Η σύσκεψη αυτή, με είδος προέδρου τον Παλαιών Πατρών Γερμανό και εισηγητή τον Παπαφλέσσα, προβλημάτισε τους ταγούς του έθνους μπροστά στο τρομερό ερώτημα του ξεσηκωμού, παίρνοντας τελικά αποφάσεις που λογάριαζαν και προπαρασκεύασαν στέρεα την Εθνεγερσία (ετοιμότητα, έρανος, προμήθεια όπλων, στρατολογία κ.τ.λ.
Πάντως παρά τους όποιους, μάλλον δικαιολογημένους, δισταγμούς του Παλαιών Πατρών Γερμανού και ορισμένων Καλαβρυτινών προκρίτων, αναφορικά με την καταλληλότητα της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου για μία επανάσταση, οι πρόκριτοι του Αιγίου, Ανδρέας Σ. Λόντος, Δημήτριος Μελετόπουλος, Λέων Μεσσηνέζης, σύντομα ξεκίνησαν τις ετοιμασίες για τον αγώνα.
Ο Ανδρέας Λόντος συγκρότησε το πρώτο μεγάλο στρατιωτικό σώμα της Πελοποννήσου (400 άνδρες από την Αιγιάλεια και την απέναντι Ρούμελη) το οποίο συντηρούσε με δικά του έξοδα. Σύμφωνα με την έγκυρη "Ιστορία του Ελληνικού Έθνους" της Εκδοτικής Αθηνών, το Αίγιο είναι η πρώτη πόλη της Πελοποννήσου που απελευθερώθηκε από τους Τούρκους, χωρίς ωστόσο να προηγηθεί μάχη (Βλ. σελ 84-85 Τόμος Επανάσταση 1821).
Γύρω στις 20 Μαρτίου 1821 ο Ανδρέας Λόντος ύψωσε στην πόλη την πρώτη επαναστατική σημαία, κόκκινη με μαύρο σταυρό στη μεση, αφού προηγουμένως, οι ελάχιστοι Τούρκοι της πόλης, είχαν φύγει έντρομοι με βάρκες για τη Φωκίδα, επειδή το Αίγιο δεν διέθεται κανένα φρούριο.
Στην αποχώρησή τους αυτή τους βοήθησαν και οι ίδιοι οι Αιγιώτες. Στη συνέχεια ο Ανδρέας Λόντος με το στρατό του ξεκίνησε αμέσως για την Πατρα, όπου ευλογήθηκε η σημαία του από τον Γερμανό. Ο Ιστορικός του 19ου αιώνα Σπυρίδων Λάμπρος στο "Ιστορικό Λεξικό" του 1880 γράφει ότι το Αίγιον υπήρξεν η πρώτη πόλις, εκ της οποίας, εκραγείσης της Επαναστάσεως, έφυγαν οι Τούρκοι το κατ' αρχάς έντρομοι.
Η ιστορική επαρχία των Καλαβρύτων με τα 80 περίπου χωριά και με τις ιστορικές Ιερές Μονές, (Μέγα Σπήλαιο, Αγία Λαύρα, Αγίους Θεοδώρους, Μακελλαριά Άγιο Αθανάσιο κ.α. προμαχώνες και τροφοδότες των αγωνιστών της ελευθερίας), το 1821είχαν τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην ιστορίας τους περίπου 50.000, που ζούσαν με τα ήθη και τα έθιμά τους και με την ελπίδα της ελευθερίας σαν τη σπίθα κρυμμένη μέσα στη στάχτη. Οι Τούρκοι στην επαρχία, των Καλαβρύτων ήταν ελάχιστοι, διότι κατοικούσαν στα παράλια κι εύφορα μέρη με πολύ στρατό Τουρκικής κατοχής, ενώ οι Έλληνες ζούσαν στα κορφοβούνια.
Επίσης σπουδαίο ρόλο έπαιξε η μορφολογία του εδάφους. Η επαρχία των Καλαβρύτων με τα απρόσιτα και δύσβατα όρη, τις αετοράχες, τα βουνά και τα κορφοβούνια και τις πολλές και μεγάλες δασώδεις εκτάσεις, υπήρξε το καταφύγιο και κρησφύγετο για τους καταδιωκόμενους αρματολούς και κλέφτες.
Στις 14 Μαρτίου στο Δήμο Νωνάκριδος έγινε εξόντωση Τούρκων φοροεισπρακτόρων και γραμματοφόρων που πήγαιναν από Τρίπολη στα Γιάννενα. Στις 16 Μαρτίου στην Χελωνοσπηλιά Κλειτορίας ομάδα αγωνιστών υπό τον Χονδρογιάννη κτύπησαν το Σεϊντή Σπαχή και τραπεζίτη Ταμπακόπουλο˙ τους πήραν τα γρόσια και τα έθεσαν στη διάθεση του αγώνα. Την ίδια ημέρα στα χωριά του Λειβαρτζίου Καλαβρύτων με διαταγή του Φωτήλα εφονεύθησαν δύο Σπαχήδες της Τριπολιτσάς.
Στις 17 Μαρτίου, εορτή του Αγίου Αλεξίου «του ανθρώπου του Θεού» είχαν συγκεντρωθεί στην Αγία Λαύρα όλοι ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, Κληρικοί και λαϊκοί προύχοντες και προεστοί˙ δεν πήγαν στην Τρίπολη που τους κάλεσε ο καϊμακάμης με διαταγή του σουλτάνου (οι μόνοι που δεν πήγαν απ’ όλη την Πελοπόννησο ήσαν οι προεστοί των Καλαβρύτων), λόγω και της εορτής, οπότε ελήφθη η απόφαση κηρύξεως της Επαναστάσεως. Αν πήγαιναν και οι Καλαβρυτινοί στην Τριπολιτσά θα ήσαν και εκείνοι όμηροι και η επανάσταση δεν θα εφίστατο.
Καρά βάση η ανυπακοή στην πρόσκληση του Τούρκου Διοικητού της Τριπολιτσάς από τους Καλαβρυτινούς ήταν η γενναία απόφαση περί κηρύξεως της Επαναστάσεως.
Παραθέτουμε και το μήνυμα ενάρξεως του αγώνα που απεστάλη από την Αγία Λαύρα με προτροπή του Ασημάκη Φωτήλα προς τον Μαυρομιχάλη και τους λοιπούς οπλαρχηγούς και προεστούς της Μεσσηνίας, με τον Συνθηματικό Κώδικα της Φιλικής Εταιρίας.:


Εξοχώτατε Α.Μ.
Χθες ετελέσθη το στεφάνωμα και έστω προς γνώση σας.
Ν. Χριστόδουλος Σολιώτης - Α. Σκαλτσάς
Καλάβρυτα, 19 Μαρτίου 1821



Στις 20 προς 21 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε αγρυπνία στην Αγία Λαύρα από τον Παλαιόν Πατρών Γερμανό και άλλους Κληρικούς και μοναχούς καθώς και πλήθη αγωνιστών και πιστών, οπότε ο Γερμανός ανέγνωσε επισήμως την διακήρυξη της Επαναστάσεως και το πρωί της 21 Μαρτίου 1821 κάτω από τον αιωνόβιο ιστορικό πλάτανο όρκισε 650 αγωνιστές με σημαία το παραπέτασμα της ωραίας Πύλης του ιστορικού Ναού με την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και με το σύνθημα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» εξόρμησαν δια την απελευθέρωση των Καλαβρύτων.
Με σημαιοφόρο τον Διάκονο της Μονής Γρηγόριο Ντόκο, εκ Σκεπαστού Καλαβρύτων, βαστάζοντας με εθνική υπερηφάνεια το ιστορικό Λάβαρο οι αγωνιστές έφθασαν κι πολιόρκησαν τα Καλάβρυτα, (υπήρχαν 2 τζαμιά, 3 πύργοι και φρουρά από 20 αστυνομικούς Τούρκους με διοικητή τον Αρναούτογλου, ήσαν και 100 περίπου τουρκικές οικογένειες). Από τη θέση όπου σήμερα βρίσκεται το εξωκκλήσι των αγίων Αναργύρων, οι αγωνιστές κτύπησαν τον πύργο που ήταν πίσω από το σημερινό Ξενοδοχείο «Χελμός» όπου εκεί ήταν συγκεντρωμένοι οι περισσότεροι Τούρκοι.
Ένας, μάλιστα, Τούρκος με το καριοφίλι του σημάδεψε στο λόφο το λάβαρο και το κτύπησε και σήμερα φαίνεται η τρύπα από το Τούρκικο βόλι.
Παραδόθηκαν όλοι οι Τούρκοι και απελάθησαν από τα Καλάβρυτα την 21/03/1821.

Αναγνώστες