Παρασκευή, 29 Ιουλίου 2011

Οι νηπιοβαπτισμοί των αρχαίων Ελλήνων & άλλων λαών (α΄μέρος)

Στους περισσότερους λαούς της γης, του παλαιού και του νέου κόσμου, του πολιτισμένου και του απολίτιστου, βρίσκει κανείς θρησκευτικά λουτρά, καθώς βρίσκει σε αυτούς σπίτια και τις συναφείς προς τους εξαγνισμούς τούτους έννοιες του θρησκευτικώς καθαρού ή ακαθάρτου.
Κατάγεται δε η χρήση των εν λόγω λουτρών από της απλής χρήσεως τον ύδατος ως φυσικού καθαρτικού μέσου, μεθ΄ ης δεν βράδυνε να συνδυαστεί από την πρωτόγονη σκέψη και η χρήση αυτού είτε ως μέσου καθαρτικού από του πονηρού και από του Θρησκευτικού ρύπου (Θεωρουμένου ως υλικού μολυσμού, άρα δε χρήζοντος απολούσεως) είτε ως μαγικής δυνάμεως αποτρεπτικής κακού, αργότερα δε και ως μέσο αποκαθαίροντος από του ηθικού της αμαρτίας ρύπου.
Οι δι΄ ύδατος δε τέτοιοι αγνισμοί συναντιόνται στην Ιστορία της Θρησκείας, χρησιμοποιούμενοι είτε
α) επί νηπίων, θεωρουμένων από λαούς ως ακαθάρτων Θρησκευτικώς, είτε
β) επί ενηλίκων μυούμενων σε μυστήρια ή σε Θρησκευτικές τελετές.
Τους αγνισμούς πάλι των νηπίων δυνάμεθα να υποδιαιρέσουμε
1) σε αγνισμούς άσχετους προς την ονοματοδοσία του αγνιζομένου και
2) σε αγνισμούς συνδυαζόμενους προς αυτήν
Α) Αγνισμός επί νηπίων
Τέτοιους αγνισμούς και δηλαδή
1) άνευ ονοματοδοσίας είτε προς αποτροπή κακού είτε προς απόκτηση τελετουργικής καθαριότητος βρίσκουμε και σήμερα ακόμη στην Άνω Αίγυπτο και στην Ανατολική Αφρική, όπου νήπια 3 ή 4 ημερών συνηθίζεται να λούονται με ευλογημένο νερό
2) τέτοιους αγνισμούς σε συνδυασμό με την ονοματοδοσία, η οποία πολλαχού εθεωρείτο και θεωρείται ως μεγάλης σημασίας κοινωνική τελετή, βρίσκουμε σε πολλούς λαούς και φυλές του παλαιού και του νέου κόσμου.
Ο εν λόγω δε συνδυασμός αγνισμού με νερό ύδατος μετά ονοματοδοσίας οφείλει την αρχήν αυτού πιθανότατα σε απλή σύμπτωση του ήδη μνημονευθέντος αγνιστικού λουτρού του νεογνού μετά της ονοματοδοσίας, του λουτρού τούτου που προσέλαβε έπειτα βαθύτερη συμβολική σημασία.
Σημειωτέον δ΄ ότι ποικίλλει πολλές φορές το πρόσωπο που επιτελεί την ονοματοδοσία και τον αγνισμό, άλλοτε μεν πρωτοστατούντος εν τούτω ή εν εκείνη του ιερέως, άλλοτε δ΄ ενός των γονέων.
Τοιούτο έθιμο βρίσκουμε σε πολλές φυλές της Αφρικής, μάλιστα μεν της δυτικής άλλα και της νοτίου και της κεντρώας και στη, Σουμάτρα και στην Φιλιππίνες (παραπλήσια προς έθιμο της λατινικής εκκλησίας, γίνεται χρήση και άλατος τιθεμένου στο στόμα του νεογνού) και στην Πολυνησία και στους Αμερικανούς Ινδούς, στο Μεξικό και στο Περού και αλλού.
Αλλά και στις ασιατικές φυλές και θρησκεύματα βρίσκουμε και σήμερα αυτό το έθιμο, όπου στους Μογγόλους και τους Θιβετιανούς βουδιστές, μεταξύ της 3ης και της 10ης από της γεννήσεως ημέρας γίνεται βάπτιση του νεογνού εντός του ύδατος, αφού του δίνουν συγχρόνως και το όνομα, η δε τελετή επισφραγίζεται με συμπόσιο και με δώρο προς τον λάμα. Επίσης δε και στην Ιαπωνία και Κίνα και αλλού της Άπω Ανατολής.
Παρεμφερή δ΄ έθιμα μνημονεύονται και παρά τους αρχαίους Ινδούς, (βάπτισμα εντός του Γάγγη ή άλλων ποταμών) και στους Ιρανούς και στους ειδωλολάτρες της παλαιάς Ευρώπης. Έτσι και στους Έλληνες, στους οποίους ο αγνισμός γενικά καταλάμβανε ευρεία θέση, το νήπιο βαπτίζονταν εντός νερού αναμεμειγμένου με οίνου και ελαίου.
Την 5η και 7η ημέρα γίνονταν οιονεί επισημότερος αγνισμός (αμφιδρόμια). Την ημέρα εκείνη ή την 10η στην οικογενειακή εορτή τελετουργικού χαρακτήρα, ο πατέρας αναγνώριζε επίσημα το τέκνο του, του οποίου απαγορεύονταν η έκθεσης και του δίνονταν το όνομα συνήθως των άμεσων προγόνων.
Στους Ρωμαίους κατά την λεγόμενη dies lustricus (9ην ημέρα μετά την γέννηση αρρένων και 8ην θηλέων) δίδονταν το όνομα στο νεογνό, θιγομένων άμα των χειλέων και του μετώπου αυτού με σάλιο προς αποτροπή δαιμονικών και μαγικών επηρειών.
Και στους Εθνικούς Τεύτονες συνηθίζονταν ραντισμός των νηπίων δι΄ ύδατος υπό του πατρός σε συνδυασμό με ονοματοδοσία και ο πάπας Γρηγόριος ο Γ΄ αναγκάσθηκε να δώσει οδηγίες στον ιεραπόστολο Βονιφίτιο, πώς να μεταχειρίζεται τους εξ αυτών προσερχόμενους στην χριστιανική πίστη.
Και οι Εθνικοί Κέλτες είχαν παρεμφερή έθιμα, με τον ιερέα ως το πρόσωπο που δρούσε στην βαπτιστική τελετή. Αξία δε παρατηρήσεως η και μετά την εισαγωγή του χριστιανικού βαπτίσματος παραμονή σε πολλούς λαούς λειψάνων των παλαιών Εθνικών εθίμων και δεισιδαιμονιών αυτών, όπως στους Κέλτες, Λάππωνες, Λιθουανούς κ. ά.

Αναγνώστες